دوشنبه 2 مهر 1397
»

سير و سفر با انگيزه‏هاى دينى و عقلانى، از ديدگاه اسلام امرى پسنديده و مقبول است. خداوند متعال در آيات متعددى از قرآن كريم مردم را به سير و گردش در زمين دعوت نموده،.....

                           آداب سفرحج

اثر: استاد محمد حسین قندی

 

سير و سفر با انگيزه‏هاى دينى و عقلانى، از ديدگاه اسلام امرى پسنديده و مقبول است. خداوند متعال در آيات متعددى از قرآن كريم مردم را به سير و گردش در زمين دعوت نموده، از آنان خواسته است تا با سفر به گوشه و كنار جهان، در تاريخ و سرنوشت نهايى ملت‏ها بيانديشند و از حوادث، رخدادها و خوب و بد زندگى امت‏هاى گذشته درس عبرت بگيرند:

أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي اْلأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ كانُوا مِنْ قَبْلِهِمْ ... غافر: 21.

«آيا در زمين نگشته‏اند تا ببينند فرجام كسانى كه پيش از آن‏ها زيسته‏اند چگونه بوده است؟»

سفر الهى و معنوى حج نيز به دليل اهميتى كه در اسلام دارد، بايد با انگيزه‏اى الهى و با قصد قربت و به‏صورتى هدفمند انجام شود تا حاجى بتواند به دستاوردهاى در نظر گرفته شده از سوى خداوند، دست يابد.

امام صادق (ع) فرمود:

«الْحَجُّ حَجَّانِ: حَجٌّ لِلَّهِ وَ حَجٌّ لِلنَّاسِ، فَمَنْ حَجَّ لِلَّهِ كَانَ ثَوَابُهُ عَلَى اللَّهِ الْجَنَّةَ، وَ مَنْ حَجَّ لِلنَّاسِ كَانَ ثَوَابُهُ عَلَى النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ». وسائل الشيعه، ج 11، ص 109، ح 40؛ ثواب‏الاعمال، ج 74، ص 16.

«حج دو گونه است: 1. حج براى خدا 2. حج براى مردم، پس آن‏كس كه براى خدا حج گزارد، از خداوند پاداش بهشت گيرد وآن‏كس كه براى مردم حج به‏جاى آورد، پاداش آن در روز قيامت با مردم است!»

از اين روايت به‏خوبى مى‏توان فهميد كه هدف و انگيزه تا چه‏اندازه در سفر حج تأثيرگذار است.

رسول خدا (ص) در يك تقسيم‏بندى تنبّه‏آفرين، حاجيان امت خود در آخرالزمان را به سه دسته تقسيم فرموده، وضعيت آنان را اين‏چنين پيش‏بينى كرده‏است:

 

دسته اول: ثروتمندان كه با انگيزه تفريح و خوشگذرانى به حج مى‏روند.

دسته دوم: گروه‏هاى متوسط جامعه كه با هدف تجارت و سوداگرى‏ راهى زيارت خانه خدا مى‏شوند.

دسته سوم: نيازمندان و فقيران كه براى خودنمايى و رياكارى عازم آن ديار مى‏شوند.تهذیب ج5ص463ح1613.

از اين‏رو، حاجيان پيش از سفر، بايد هدف و انگيزه خود را مشخص كنند و سپس در راستاى همان اهداف در نظر گرفته شده، برنامه‏ريزى نموده، سفر را آغازنمايند.

 

  آگاهى كامل‏

آشنايى با اهداف حج، موجب مى‏شود تا حاجى براى دستيابى به آن‏ها، معلومات و دانستنى‏هاى مورد نياز اين سفر را به خوبى فراگيرد و با آگاهى كامل در اين مسير قدم‏بگذارد.

رسول خدا (ص) در سخنرانى مهم روز غدير از مردم خواستند تا با آگاهى و بصيرت كامل به حج روند و از اين اماكن مقدس جز با توبه و رها شدن از گناه‏بازنگردند؛ «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) فِي خُطْبَتِهِ فِي الْغَدِيرِ: مَعَاشِرَالنَّاسِ! حُجُّوا الْبَيْتَ بِكَمَالِ الدِّينِ وَالتَّفَقُّهِ وَلا تَنْصَرِفُوا عَنِ الْمَشَاهِدِ إِلّا بِتَوْبَةٍ وَ إِقْلاعٍ».الحج و العمره فی القرآن و السنة ص257ح718.

برخى از ويژگى‏ها كه در روايات آمده عبارتند از:رسول خدا (ص) فرمود:«طواف خانه خدا و سعى ميان صفا و مروه و رمى جمرات، براى برپايى و اقامه ياد خدا وضع شده است.»سنن ابی داودج2ص179ج188.

على (ع) فرمود:«... خداوند حج را نشانه تواضع مردم دربرابر عظمت خود و ... پرچم افراشته اسلام و پناهگاه امن پناه‏جويان قرار داده است.»نهج البلاغه خطبه1.

 

و نيز فرمود:«... خداوند حج را وسيله دستيابى به رحمت خود و رسيدن به بهشت و موجب آمرزش و امتحان مردم، و زدودن كبر از دل‏ها و ايجاد تواضع و فروتنى در درون جان آنان، قرار داد.»کافی ج4ص199ح2.

* امام رضا (ع) بخشى از فلسفه حج را، جداشدن از سنگدلى، خسّت و زبونى نفس، نااميدى، بازداشتن نفس از فساد و بازيابى حقوق شمرده‏اند.علل الشرایع ص404.

* و امام صادق (ع) آن را براى شناخت بيشتر مسلمانان از يكديگر، بهره‏هاى تجارى، شناخت نشانه‏ها و آثار رسول خدا (ص) دانسته‏اند.همان ص405.

 

   ضرورت فراگيرى احكام و مناسك حج‏

در ميان مجموعه اطلاعات مورد نياز ، فراگيرى مناسك حج از اهميت ويژه‏اى برخوردار است و حاجى بايد آن را به‏طور دقيق بياموزد و به‏كار بندد؛ زيرا صحت و درستى عمل يكى از شروط قبولى آن است.

مسائل و فروعات حج نيز به حدى زياد است كه زراره از اصحاب امام صادق (ع) مى‏گويد:

«قُلْتُ لِابِي عَبْدِ اللَّهِ (ع): جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ أَسْأَلُكَ فِي الْحَجِّ مُنْذُ أَرْبَعِينَ عَاماً فَتُفْتِينِي فَقَالَ يَا زُرَارَةُ بَيْتٌ يُحَجُّ قَبْلَ آدَمَ (ع) بِأَلْفَيْ عَام تُرِيدُ أَنْ تَفْنَي مَسَائِلُهُ فِي أَرْبَعِينَ عَاماً».«به امام صادق (ع) عرض كردم، فداى شما شوم، حدود چهل سال است كه درباره حج از شما مى‏پرسم و شما پاسخ مى‏دهيد و فتواى خويش رابيان مى‏فرماييد. امام (ع) فرمود: اى زراره، خانه‏اى كه بيش از دو هزار سال، قبل از پيدايش آدم (ع) حج گزارده مى‏شد، مى‏خواهى در چهل سال مسائل آن پايان پذيرد؟»من لایحضره الفقیه ج2ص519.

رسول خدا (ص) فرمود:«تَعَلَّمُوا مناسِكَكُم، فَانَّها مِنْ دِينِكُمْ».تاریخ دمشق ج26ص211.

«مناسك حج خود را فراگيريد كه آن، بخشى از دين شما است.»

تاریخ درج مطلب : ۲۳:۱ ۱۳۹۱/۶/۲۲

نظر به مطلب
نام:  
ایمیل:
متن:  500 حرف دیگر میتوانید تایپ کنید
کد امنیتی: 27408
   

آمار سایت

420 افراد آنلاین :
175 بازدید دیروز :
1111658 مشاهده کل :
301 مشاهده امروز :
این سایت متعلق است به 
قدرت گرفته از پرتال ترنم